Szukaj
Szukaj

Konferencja naukowa: „Podziemie niepodległościowe w czasie drugiej konspiracji. Świadkowie, relacje, wydarzenia”

Spotkanie skupiło grono kilkunastu badaczy i naukowców, którzy od dawna zajmują się tą tematyką. Referatom i wykładom przysłuchiwała się licznie zgromadzona młodzież, głównie studenci Akademii Sztuki Wojennej. Wszystkie wystąpienia wzbudzały bardzo duże zainteresowanie, w szczególności zaś te, które unaoczniały skalę okrucieństwa, która spotkała członków antykomunistycznego podziemia niepodległościowego.

Konferencję otworzył rektor-komendant gen. bryg. dr inż. Ryszard Parafianowicz, który zaznaczył: - Pierwszy raz konferencja naukowa dotycząca Żołnierzy Wyklętych odbywa się w murach tej uczelni – uczelni, która kształci kadry dowódczo-sztabowe dla Wojska Polskiego. Ciekawostką jest fakt, że dokładnie w tym budynku dzisiejszej Biblioteki Głównej ASzWoj, a niegdyś Centrum Wyszkolenia Piechoty, kształciło także tych żołnierzy, których dzieje doprowadziły do AK, a potem do formacji współtworzących antykomunistyczne podziemie niepodległościowe. Wyraził nadzieję, że jest to pierwsza z całego cyklu konferencji. - Chodzi przede wszystkim o pamięć, ale także o dokonanie analizy tego fenomenu z perspektywy wojskowej: przetrwania tak długo, w tak trudnych warunkach. W tematykę spotkania wprowadził zebranych dr hab. Sławomir Cenckiewicz, Dyrektor Wojskowego Biura Historycznego – głównego partnera konferencji. Zaznaczył, że wiele archiwów nadal czeka na odkrycie i prace badawcze, zachęcając tym samym studentów oraz doktorantów do podejmowania pracy naukowej w obszarze tematycznym związanym z antykomunistycznym podziemiem niepodległościowym.

Konferencję rozpoczął referatem nt. uwarunkowań politycznych i ich wpływu na metody działań podziemia niepodległościowego oraz jego zwalczanie przez władzę komunistyczną dr hab. Zbigniew Gnat-Wieteska. Następnie dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej zreferował proces prac ekshumacyjnych na terenie „kwatery Ł” oraz na licznych zdjęciach przedstawił specyfikę pochówków ciał Żołnierzy Wyklętych. Niejednokrotnie były to fotografie wstrząsające, obrazujące ich okrutne traktowanie tuż przed egzekucją oraz po niej. Zachęcił młodzież do odwiedzenia „Łączki”, na której trwa ostatni etap prac (do czerwca br.). Na uczestnikach konferencji duże wrażenie wywarło zestawienie fotografii egzekucyjnych ze slajdami popkulturowymi, prezentującymi wydarzenia, które miały miejsce na zachodzie Europy oraz w Stanach Zjednoczonych w tym samym czasie. – Jeśli ktoś zarzuca nam, że jesteśmy „przewrażliwieni” na punkcie tragicznej historii naszego narodu, to warto pokazać takie zestawienie. – podkreślał prof. Szwagrzyk. – Kiedy wychodziła pierwsza płyta zespołu The Beatles czy film „Mężczyźni wolą blondynki”, w Polsce setki ludzi ginęły w lasach lub więzieniach politycznych.  

Kolejna prelegentka, dr Ewa Rzeczkowska z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, przedstawiła wyniki swoich badań nad udziałem młodzieży (w wieku 19-25 lat) w konspiracji niepodległościowej lat 1944 - 1956. - Młodzież stanowiła bardzo istotną część podziemia, dowodzonego w większości przez dorosłych. Paradoksem jest, że wiedzę o nich czy organizacjach przez tych młodych ludzi zakładanych pozyskujemy od ich prześladowców, którzy ich rozpracowywali i dokumentowali te działania – zaznaczała dr Rzeczkowska. Podkreślała jako ciekawostkę socjologiczną fakt, iż wielu dzisiejszych nastolatków i studentów wyobraża sobie Żołnierzy Wyklętych jako starszych mężczyzn, w sile wieku. – Są zdumieni, kiedy pokazuję im fotografie bardzo młodych ludzi, często jeszcze o dziecięcych rysach twarzy – konkludowała. Jednym z najbardziej sugestywnych wykładów okazał się ten wygłoszony przez Jacka Pawłowicza, Dyrektora Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Represjonowanych w PRL, nowo otwartego na terenie więzienia na warszawskim Mokotowie. Na licznych fotografiach uczestnicy zobaczyli infrastrukturę więzienia, która niewiele się zmieniła od czasów komunistycznych. Wysłuchali także wstrząsającej opowieści o metodach przesłuchań oraz tortur zadawanych więźniom przez funkcjonariuszy. Pierwszą część spotkania zakończył dr Dariusz Rogut wykładem dotyczącym organizacji i działalności wywiadu ruchu oporu armii krajowej na ziemi łódzkiej.

Druga część konferencji utrzymywała uwagę uczestników na równie wysokim poziomie. Jako pierwszy głos zabrał ppor. rez. mgr Jarosław Szlaszyński, Starosta Augostowski, który opowiedział o strukturach oraz działalności podziemia niepodległościowego na Suwalszczyźnie i Augustowszczyźnie w latach 1945-1954. Kolejna prezentacja, dr Joanny Kurczab, także dotyczyła lokalnych aspektów i została skupiona wokół rozbicia Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Limanowej 17/18 kwietnia 1945 roku. Na podkreślenie zasługuje również wystąpienie ppłk. dr. Jacka Lasoty z Wydziału Wojskowego ASzWoj, który na przykładzie działań zgrupowania por. Lewczuka ps. „Młot” zobrazował taktyczne aspekty działań bojowych zbrojnego podziemia. Biograficzne wspomnienia zachowane przez podkomendnych słynnego „Zapory”, czyli mjr. Hieronima Dekutowskiego zaprezentowała Beata Kopcińska, natomiast dr Przemysław Wywiał w ostatnim wystąpieniu przeniósł audytorium do czasów współczesnych, odnosząc etos Żołnierzy Niezłomnych do kształtowania morale żołnierzy Obrony Terytorialnej, powołanej do życia kilka miesięcy temu.

Konferencję podsumował płk dr hab. Juliusz S. Tym, Dyrektor Instytutu Strategii na Wydziale Wojskowym ASzWoj, który podkreślił, że każdy z poruszonych na spotkaniu tematów wymagałby niezależnie zgłębienia. Powtórzył słowa poprzedników, iż była to pierwsza, ale z pewnością nie ostatnia naukowa debata dotycząca tego obszaru nieodległej historii Polski.


Informację wytworzył:
Monika Lewińska
Informację wprowadził/ostatnio modyfikował:
Monika Lewińska
Data wytworzenia informacji:
Data ostatniej zmiany:
2017-04-01
Data dodania i edycji:
2017-04-01 19:46:40 :
Monika Lewińska
2017-04-01 19:52:46 :
Monika Lewińska
2017-04-01 19:54:17 :
Monika Lewińska
2017-04-01 20:04:05 :
Monika Lewińska